ciftci-domates-ozel-haber
Geçtiğimiz yıl yetiştiricisinin yüzünü güldüren sırık domatesi bu yıl yanlış destekleme politikası nedeniyle çiftçiyi adeta borç batağına sürükleyip yaklaşık 13bin ton domatesin tarlalarda çürümeye bırakılmasına neden oldu.
Geçtiğimiz yıl kilogram fiyatı 1 YTL. ye kadar yükselen yerli sırık domatesi bu yıl yetiştiricilerinin tüm emeklerini boşa çıkararak para etmedi ve pazarlamada ki büyük sıkıntı nedeniylede satılamayarak tarlalarda çürümeye bırakıldı. Bir önceki yıl yetiştiricisine yüksek kazanç sağladığı için bu yıl çiftçilerin ilk tercihi olan sırık domatesi ekimi Erzincan’ın Üzümlü ilçesinde büyük talep gördü. Bu talebe karşılık Kaymakamlık yeşil kartlı vatandaşlara yetiştirmeleri için hibe yoluyla bedavaya sırık domates fidesi verdi. Tarım ilçe Müdürlüğü ise çiftçilere %50 indirimli sırık domates fidesi satışı yaparak çiftçiyi destekledi. Fidelerin bedava ve %50 indirimli olarak dağıtılmasından dolayı Üzümlü’de çiftçilerin yanında memur, işçi, esnaf ve farklı iş dallarıyla uğraşan birçok kişinin de domates yetiştiriciliğine atılmasına neden oldu ve adeta tüm tarlalar sırık domatesi ile doldu. Bin bir emek ve parayla yetiştirilen domateslerin para etmemesi ve özellikle yetiştirmeye verilen desteğin Pazarlamaya verilmemesi yetiştiricinin belini büktü. Geçen yıl sırık domatesi almak için birbirleriyle yarışan komisyoncuların bu yıl Üzümlü ilçesine çok az gelmeleri tonlarca sırık domatesinin tarlalarda çürümesine neden oldu. Bunca olumsuzluğa rağmen birde yetkililerin çiftçilerin durumunu sormayıp sorunlarına çözüm bulmaması ise çiftçileri isyan ettirdi.
Bu yıl fidelerin bedava ve %50 dağıtılmasından dolayı çiftçinin yetiştirme giderlerinin düşmüş gibi gözükmesine neden oldu. Fakat gübre ve ilaç fiyatlarının aşırı derecede pahalanmasından dolayı yetiştirme giderlerinin yine artmasına ve bu sebepten dolayı birçok yetiştiricinin çeşitli yerlere borçlanmasına neden oldu 10bin fide diken bir sırık domatesi yetiştiricisinin ortalama 10bin YTL. ile 15bin YTL. arasında para harcadığı ve 10bin fideden ortalama 65 Ton domates aldığı öğrenildi. Bu hesaplamalar karşısında para etmeyen ve satılmayan domates yetiştiricisini adeta borç batağına sürükledi.
Üzümlü’de geçtiğimiz yıl ile bu yıl ki sırık domatesi ekimini karşılaştırdığımız zaman ortalama %100 lük bir artışın olduğunu öğrendik. Yetiştiricilerden edindiğimiz bilgilere göre geçen yıl ilçede yaklaşık 2milyon fide dikimi yapılmışken bu yıl yaklaşık 4milyon fide dikimi yapılmış. Üretimde ki bu artış pazarlama konusundaki çıkmazdan dolayı ilçede bulunan tarlalarda yaklaşık 13bin Ton domates satılamayarak çürümeye bırakıldı.
Konu ile ilgili olarak daha ayrıntılı bilgi almak için tarlasına gittiğimiz 60 yaşındaki çiftçi Nursel Hantik’in anlattıkları ise olayın vahimi yetini açıkça ortaya koyuyordu. Beş çocuk babası olan Nursel Hantik konuşmasında “Çiftçi şu anda krize girmiş durumda, ektiğimiz satılmıyor, ürünümüzü pazarlayacağımız pazarımız yok ve komisyoncularda domateslerimizi almıyorlar. Şu anda tarlamda 100ton domates bulunuyor ve toplanmadığı için çürüyor. Milyarlarca yaptığımız harcamaların ardından yetiştirdiğimiz domatesleri satamıyoruz ve tarlalarımızda çürümeye yüz tuttu. Çiftçiler olarak borçlarımız yığıldı, tele, ipe, elektriğe, suya, damlama sulamaya, belediyeye olan borçlarımız var fakat bu borçları ödeyecek kazancı elde edemedik. Komisyoncular tarafından domateslerimizin alımı yok bu yüzden tarlalarda tonlarca domatesimizi toplamıyoruz. Devlet çiftçiyi fide ekimi için destekledi, bedava ve indirimli fide dağıtımı yaptı. Bu yüzden üretim arttı fakat devlet üretime verdiği desteği pazarlamaya vermediği için yetiştirilen tonlarca domates pazarlanamayıp tarlalarda çürümeye başladı. Bu yıl çiftçilik yapmayanlar, memur, işçi, farklı işi olanlar devletin desteklemesinden yararlanıp domates yetiştiriciliği yaptı. Bunun sonucunda da ürün bolluğu yaşandı ve bu işten ekmek yiyen gerçek çiftçiler mağdur duruma düştü. Yetkililerden isteğimiz bankalara olan borçlarımızı erteleyip, üretime verdikleri desteği pazarlama ya da vererek tarlalarda çürümeye yüz tutan tonlarca domatesin pazarlanmasına yardımcı olmalarıdır.” Dedi.
Diğer bir sırık domatesi yetiştiricisi Sıtkı Bahar ise konu ile ilgili yaptığı açıklamada “Domatesin durumu bu sene hiç iyi değil, geçen seneye nazaran bu sene domates elimizde kaldı. Elimizde kalma sebebi ise domatesin ekim alanının bol olmasından dolayı fazla olan ürüne talep olmaması. Geçen yıl tarlamızdan kamyonlarla domates alan komisyoncular bu yıl bizleri unuttu. Bunun sebebi ise domatesin fazlalığı. Sadece benim tarlamda yaklaşık 30ton domates elimde kaldı ve mağdur oldum. Tarlamda bulunan domatesleri artık toplamıyorum, toplasam da şu anda mersin domatesi de çıktığı için satacak komisyoncu bulamıyorum. Geçen yıl bu zamanlar domatesin kilogram fiyatı 800 Ykr. ile 1 Ytl. arasında iken bu yıl fiyatlar 100 Ykr. ile 250 Ykr. Arasında değişiyor. ilk yetişen ürünlerimizi satmamıza rağmen domatesin para etmemesinden dolayı yetiştirmek için yaptığımız masrafları şu anda çıkaramadık. Benim gibi diğer tüm domates yetiştiricileri de böylesine çıkmaz bir durum içerisinde. Bizler yetkililerden domates yetiştiricilerine sahip çıkmalarını, ürünlerimizi nasıl pazarlayabileceğimiz hakkında çözümler üretmelerini istiyoruz. Hiç değilse gelip bizlere neden bu duruma düştüğümüzü ve nasıl çözüm bulabileceğimizi sormalarını istiyoruz.” Dedi.
Çiftçilerin ve tarladaki domateslerin durumu böyle olunca Erzincan ve Üzümlü ekonomisinde de bu yıl durumun pek iç açıcı olacağı beklenmiyor.
Haber merkezimiz olarak çiftçilerimizin dertlerini duyurmaya çalıştığımız bu haberden tek temennimiz, çifçilerimizin düştükleri bu durum yetkililer tarafından görülüp gerekli inceleme ve çözümler bulunarak gerekli derslerin çıkarılıp ileri ki yıllarda tekrar böyle hataların tekrarlanmamasıdır.
